Lalka też Człowiek 2017

XII Międzynarodowy Festiwal Teatru Lalek i Animacji Filmowych dla Dorosłych

29. września - 15. października 2017

Wystawy

"Kosmos" - Zahra Sabri

5 X, g. 18.00 - Wernisaż

Wystawa otwarta w dniach:
5 X - 30 XI
Muzeum Teatralne, Teatr Wielki Opera Narodowa, pl. Teatralny 1, Warszawa

Wystawa "Kosmos" Zahry Sabri przyjechała do Polski z Tolosy w Hiszpanii, gdzie była prezentowana na przełomie 2016 i 2017 roku. W Warszawie ekspozycja zaistniała w nowej aranżacji, dzięki współpracy Muzeum Teatralnego w Teatrze Wielkim Operze Narodowej ze Stowarzyszeniem Unia Teatr Niemożliwy.

Zahra Sabri - irańska reżyserka, scenografka, projektantka i twórczyni lalek - rozpoczęła swoją karierę zawodową w 1990 roku, formując grupę teatralną Yase Tamam. Od tego czasu jej spektakle były prezentowane i nagradzane m.in. w: Teheranie, Charleville-Mézieres, Warszawie, Ruhr, Tunezji, Libanie, Rosji, Indiach, Szwecji, Hiszpanii i Kazachstanie.

W Warszawie pokazujemy lalki z jej sześciu przedstawień: „Osiem chwil" - opowieści na podstawie historii napisanych przez ośmiu nieznanych autorów z całego świata, „Tooti Par" i „Ziemia i Wszechświat" - zainspirowane twórczością poety sufickiego Rumiego, „Dom Bernardy Alba" - według dramatu Federica Garcii Lorki, „Matka Courage i jej dzieci" Bertolta Brechta, a także lalki ze spektaklu „Odlicz do jednego" na podstawie poematu Khayyama.

Tooti Par

Kupiec z karawaną wielbłądów na pustyni

Wszystkie lalki są osadzone na drewnianej podstawie ukrytej pod materiałem imitującym pustynię. Lalkarz przesuwa całą konstrukcję bardzo delikatnie, a świecące z góry światło pomaga kupcowi i wielbłądom odnaleźć drogę na pustyni.

Kupiec jadący na przyozdobionym indyjskim słoniu

Widzimy jedynie głowę słonia z trąbą i uszami. Lalka kupca przymocowana jest do słonia na stałe. Ta lalka pojawia się wyłącznie w jednej scenie.

Hinduska tancerka

Lalka swym tańcem rozpoczyna akcję spektaklu rozgrywającą sie w Indiach. Nie ma rąk, a długie włosy są misternie splecione. Sprężynka umieszczona w talii lalki dodaje płynności jej ruchom.

Kupiec

Lalka przedstawia antycznego irańskiego kupca. Animuje go jeden lalkarz. Najważniejszą cechą tej lalki jest jej twarz, przypominająca ptaka.

Hinduskie papugi

Patrząc na dłoń służącą za drzewo, dostrzegamy wielkość papug, które są właściwie miniaturowe. Pojawiają się w spektaklu dosłownie na chwilę. Każda ma umieszczony pierścień wewnątrz brzucha ułatwiający założenie każdej papugi na cztery palce ręki (oprócz kciuka) dzięki czemu odnosi się wrażenie, że siedzą na gałęzi drzewa.

Służący kupca

Kupiec ma kilku służących w domu. Jedynym widocznym elementem lalki służącego jest głowa. Ma ptasio podobną twarz jak kupiec.

Papuga

Jedna z najważniejszych lalek spektaklu. Jest poruszana wskazującym palcem włożonym w głowę lalki. W spektaklu grają także inne papugi, różnią się jedynie kolorem.

Eight Moments

Ciężarna kobieta z  mleczną lub mokrą krową

Naszą intencją podczas projektowania tej lalki było umożliwienie dostrzeżenia płodu dziecka wewnątrz jej brzucha jak i krowich wymion pełnych mleka. Staraliśmy się jak najbardziej uprościć ich anatomię i uwydatnić jedynie te części ich ciał, które pomogły nam opowiedzieć historię.

Bogaczka

Ta kobieta jest bardzo zamożna i arogancka. Te cechy sądzimy zostały odzwierciedlone w jej twarzy i ubiorze. Plisowana sukienka z lukami między plisami sprawia wrażenie płynnego, wdzięcznego ruchu, tańca.

Żaby

Według widzów to jedne z bardziej atrakcyjnych lalek spektaklu. Zostały wykonana z zielonych rękawiczek i drutu, z którego zrobione są oczy i nogi.

Gniewny chłopiec

Ta lalka widoczna jest zawsze gdy wbija gwoźdź, kiedy w różnych scenach szaleje z gniewu. To co jest widocznym w tej postaci to głowa i ręka trzymająca młotek.

Kogut

Projektując tę lalkę staraliśmy się by była jak najbardziej podobna do rysunku dziecka. Lalka może być animowana przez jednego lalkarza.

Kurczak

Orzeł

Składa się z trzech oddzielnych elementów, które wspólnie odtwarzają ciało ptaka. By oddać wiernie wrażenie lotu orła, potrzebna jest ścisła współpraca aż trzech animatorów.

Anioły

Krowa i jej dusza

Mother Courage And Her Children

Yvette Pottier

Lalkę zaprojektowałam i wykonałam na lasce. Pojawia się na scenie gdy Yvette jest już stara i gruba. Wprowadza ją aktor, który także chodzi o lasce.

Kogut

Jest wykonany z kolorowych kawałków materiału.

Żołnierze

Wszyscy są tacy sami, różnią się jedynie wysokością. Nie mają rąk, a ich stopy są nadnaturalnej wielkości. Na głowach mają hełmy zrobione z połówek łupin orzecha.

The Earth And The Universe

Stary harfista

Bardzo znany młody harfista pięknie gra i śpiewa lecz gdy się zestarzał, nikt już nie chce słuchać brzmienia jego harfy ani jego pieśni.
Kostium harfisty ma trzy warstwy ukazujące zmieniającą się wielkość na przestrzeni lat.

Paw

Palce obu rąk grają ważną rolę jako pawi ogon.

Pasterz

Naiwny pasterz podczas wypasu owiec rozmawia z Bogiem. Gdzie jesteś? Chciałbym czesać Twoje włosy, myć Twoje stopy, przygotowywać Ci posłanie i poświęcić Tobie wszystkie moje owce.
W jego twarz wmontowane są kawałki lustra.

Samotna krowa na wyspie

Czciciel

Ludzka twarz jest jedyną widoczną częścią ciała tej lalki. W porównaniu z innymi, tu wykorzystano znacznie więcej kawałków lustra. Jego ręce spoczywają zawsze na podłodze i nigdy się nie poruszają, jedynie czoło bije pokłony w nieustannej modlitwie.

Mojżesz

Projekt twarzy Mojżesza został zainspirowany płaskorzeźbami królów z dynastii Achemenidów w Persepolis w Iranie.

Mędrzec

The House Of Bernard Alba

Adela

20-letnia córka Bernardy wbrew życzeniu matki nosi kolorową sukienkę. W przeciwieństwie do lalek pozostałych kobiet, ta ma gładkie czarne włosy.

Czerwony koń żądzy

Imię konia jest powiązane z tematem sceny, w której się pojawia. Lalka jest animowana jedynie jedną ręką, gdzie kciuk jest głową konia, a pozostałe cztery palce jego nogami.

Dzikie konie osądzania

Jest taka scena, w której ciężarna dziewczyna jest sądzona przez sąsiadów z powodu swego nielegalnego związku. By przedstawić stado dzikich koni, zaprojektowałam dziesięć małych koni umocowanych na dwóch białych rękawiczkach. Gdy palce się poruszają, stado zaczyna biec.

Koń bigoterii

W tym spektaklu koń ma wieloraką symbolikę. By ukazać bigoterię jako lalkę, zaprojektowałam dwa białe konie poruszane dłońmi aktora. Galopujące konie porywają córki Bernardy, którymi są lalki przyczepione do koni i aktora.

Martirio jest oblubienicą w swoim śnie

Te lalki mają około 15 cm wysokości i są animowane na stole pośrodku sceny przez trzech lalkarzy tak jakby były dziewczęcymi zabawkami. To jedyna scena w której pojawiają się kolorowe stroje, bo jest to sen.

Scena samobójstwa Adeli

Maria Józefa

Maria jest matką Bernardy. Lalka została zaprojektowana dokładnie tak samo jak lalki pozostałych kobiet, wyróżniają ją jedynie białe włosy.

Adela

Jedna z córek Bernardy

Zahra Sabri - tak mówią o mnie wszyscy. Jednak pomijają część mojego nazwiska, Khyali. Słowo khyali w języku perskim oznacza "marzyciel". Nikt z moich przyjaciół nie wiedział o znaczeniu tej brakującej części mojego nazwiska dopóki nie zaczęłam występować na scenie. Wówczas okazało się, że jestem prawdziwą marzycielką. W 1990 roku zakochałam się w teatrze. Nie miałam pojęcia jak głęboko zanurzam się w świat teatru lalek, nie sądziłam jak wielu marzycieli już było nawet przed narodzeniem Chrystusa. Przez niemal siedemnaście lat pracowałam jako reżyserka teatru lalek, scenografka, projektantka i twórczyni lalek. Pochodzę z Iranu, kraju w którym kultywowana jest tradycyjna forma teatru lalek zwana Kheimeh Shab Bazi. Głównym bohaterem jest Mobarak. Uroczy, zalotny, nieco rubaszny czasem nieuprzejmy. Mieszka w ciemnym pokoju, ma czarną twarz, nosi czerwony kubrak i podobnie jak w przypadku neapolitańskiego Pulcinelli, lalkarz zniekształca swój głos za pomocą trzymanego w ustach instrumentu zwanego safir. Będziecie mogli zobaczyć Mobaraka i jego przyjaciół na tej wystawie, gdzie prezentuję moje lalki z sześciu różnych spektakli jakie stworzyłam w Teheranie.

"Eight Moments" - spektakl inspirowany ośmioma opowieściami z różnych stron świata napisanymi przez nieznanych autorów. Lalki są wykonane z miazgi drzewnej i drutu. Prostota była głównym celem podczas projektowania lalek, nieco jak rysunek ddziecka ale bardziej rozwinięty. Zobacz kury i koguty.

"Tooti Par" - na podstawie opowiadania "Papuga i Kupiec" Molana (Rumi), znanego poety irańskiego. Tu występują małe, zakładane na ręce lalki.

Kolejnym jest "Dom Bernardy Alba" wg F.G. Lorki. Jest tu sześćdziesiąt lalek w tym samym kształcie i kolorze. Nie mają oczu, nosów ani ust. Ich stroje są kombinacja ubioru mniszek i tradycyjnych hiszpanskich sukien.

"The Earth and The Universe", ponownie na podstawie twórczości Molana w którym lalki zostały zaprojektowane zgodnie z koncepcją mistyki postaci. Najważniejszą cechą jest wykorzystanie fragmentów lustra w twarzach wszystkich lalek prezentującego jeden z kolorów nieba: błękit, szarość i biel. Jest on także obecny w lalce krowy.

Moja marzycielska strona najwyraźniej jest widoczna w spektaklu "Count to One", powstałym na fragmentach wiersza Khayyama, irańskiego poety XI i XII stulecia. Jest tu całe mnóstwo lalek powstających w czasie spektaklu z gliny ceramicznej. Lalki z tego spektaklu można zobaczyć w Instytucie Teatralnym.

"Mother Courage and her Children" to mój ostatni spektakl. Oprócz trójki jej dzieci są tu postacie żołnierzy. Bez rąk lecz z wielkimi stopami bez butów i hełmem zrobionym z połówki łupiny orzecha.

Jest jeszcze wiele innych rzeczy, które wolałabym byś odnalazł samodzielnie. Mam nadzieję, że wystawa sprawi Ci dużo radości.

Kupiec z karawaną wielbłądów na pustyni Kupiec jadący na przyozdobionym indyjskim słoniu Hinduska tancerka Kupiec Hinduskie papugi Służący kupca Papuga Ciężarna kobieta z  mleczną lub mokrą krową Bogaczka Żaby Gniewny chłopiec Kogut Kurczak Orzeł Anioły Krowa i jej dusza Yvette Pottier Kogut Żołnierze Stary harfista Paw Pasterz Samotna krowa na wyspie Czciciel Mojżesz Mędrzec Adela Czerwony koń żądzy Dzikie konie osądzania Koń bigoterii Martirio jest oblubienicą w swoim śnie Scena samobójstwa Adeli Maria Józefa Adela Jedna z córek Bernardy